Γρηγόρης Δίγκας - Borders

Μια δεκαετής περιπλάνηση στα γεωγραφικά άκρα της Ελλάδας — μια συστηματική φωτογραφική καταγραφή του σύγχρονου τοπίου των συνόρων.

Ο φωτογράφος Γρηγόρης Δίγκας παρουσιάζει το Borders, μια ολοκληρωμένη φωτογραφική μελέτη δέκα ετών για τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας, που αμφισβητείτις συμβατικές αφηγήσεις γύρω από την έννοια των εθνικών ορίων. Μέσα από 328 σελίδες και 211 εικόνες, το έργο εξερευνά τους άγνωστους τόπους των συνόρων — ζώνες απαγορευμένης πρόσβασης και μεθοριακές περιοχές, διαμορφωμένες από την ίδια την ύπαρξη των συνόρων.

Ο χώρος των συνόρων δεν είναι μόνο γεωγραφικός, αλλά ψυχολογικός και πολιτικός. Πρόκειται για τόπους όπου συνυπάρχουν η μνήμη και η επιβολή της εξουσίας: χώροι σημαδεμένοι από αγώνες και διεκδικήσεις, που όμως εξακολουθούν να καθορίζονται από απαγορεύσεις, επιτήρηση και μηχανισμούς άσκησης εθνικής κυριαρχίας. Κάθε σύνορο φέρει το δικό του ιδιαίτερο χαρακτήρα, διαμορφωμένο από τη γεωγραφία, την ιστορία και την ιδεολογία. Στο Borders, κάθε εικόνα αποτυπώνει αυτή τη διττή συνθήκη — τον απόηχο της ιστορίας και την απτή ή άυλη παρουσία της εξουσίας — αναδεικνύοντας την πολυεπίπεδη και συχνά αντιφατική φύση των συνόρων.

Στο σημερινό παγκόσμιο πλαίσιο, τα σύνορα ενισχύονται εκ νέου ως στρατηγικές διαχείρισης της μετανάστευσης, ελέγχου της μετακίνησης και αντιμετώπισης κρίσεων. Ωστόσο, μέσα από την καλλιτεχνική του προσέγγιση, ο Δίγκας αρνείται να τα αντιμετωπίσει ως σταθερές γραμμές. Αντίθετα, τα προσεγγίζει ως μεταβαλλόμενα, ζωντανά τοπία. Στο Borders επανεξετάζει την ίδια την έννοια των ορίων, προσκαλώντας σε έναν στοχασμό γύρω από το πώς αυτές οι πολιτικά κατασκευασμένες γραμμές διαμορφώνουν τη συλλογική μας αντίληψη για την ταυτότητα και την ετερότητα — υπενθυμίζοντάς μας σιωπηλά πως κανένα σύνορο δενυπήρξε ποτέ αιώνιο.

Όπως διατυπώνεται σε ένα από τα δοκίμια του βιβλίου:

«Σ’ αυτές τιςσελίδες, δεν συναντούμε το σύνορο, αλλά ένα πλήθοςσυνοριοποιήσεων, αποτυπωμένων όχι ως τη μοναδική αλήθεια, αλλά ως θραύσματα εμπειρίας, στιγμές που αντιστέκονται στο εύκολο βλέπειν και την σαφή κατηγοριοποίηση. Ένα σύνορο που δεν είναιένα, αλλά πολλά. Όχι σταθερό, αλλά διαρκώς μεταβαλλόμενο.»

— Απόσπασμα από το κείμενο Φάσματα του Συνόρου των Πασχαλίνας Γαρίδου & Henk van Houtum

Σχετικά μετονδημιουργό

Ο Γρηγόρης Δίγκαςείναι ερευνητής φωτογράφος, γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, όπου και δραστηριοποιείται σήμερα. Κατέχει διδακτορικό από το University of Brighton (2020) και MFA στη Φωτογραφία(2012) από το University for the Creative Arts, Farnham. Το έργο του διερευνά έννοιες όπως τα όρια, ο εκτοπισμός και η εξορία σε πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Δημιουργεί αφηγήσεις που είναι προσωπικές και αναλυτικές, τονίζοντας την εμπειρία, ενώ παράλληλα στηρίζονται σε έρευνα. Εργάζεται κυρίως σε μακροχρόνια έργα, τα οποία σχεδιάζονται και υλοποιούνται σε μορφή βιβλίου.

Τα έργα του έχουν εκτεθεί σε φεστιβάλ παγκοσμίως. Έχει αυτοεκδώσει δύο χειροποίητα φωτογραφικά βιβλία και έχει τιμηθεί με τα βραβεία Birgit Skiold Memorial Trust (2012) και PMI2 του British Council (2011). Το έργο του περιλαμβάνεται στις συλλογές του Victoria & Albert Museum, του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης και της Συλλογής Καλλιτεχνικών Βιβλίων του UCA.